🌿 ยาฝน​ยาฮากไม้​ สมัยกาลก่อน​ ​🌿

🌿 อยากจะบอกว่าบ้านหนองฉิมเฮาก่ามีหมอยาฮากไม้​ คือกัน​สมัยกาลก่อน​ ผู้เฒ่า​ผู้แก่​ ข้าพเจ้า​ก็เคย​ ให้หมอฮากไม้​ รักษา​คือกัน​ ตอนเป็นเด็กน้อยช่วงวัยรุ่น​ แต่ตอนนี้ก็หาคนรักษา​บ่อค่อยมี เพราะผู้เฒ่า​ผู้​แก่ที่เพิ่นเป็นหมดยาก็​ ล้มหายตายจากไป​ตามยุค​ตามเวลา...

ความเป็นมาคร่าวๆ​ที่เพิ่นว่า...

🍀 ฮากไม้ 🍀​

ก็คือ ยา หรือ สมุนไพร อันได้มาจากพืชพันธุ์ชนิดต่างๆ รวมทั้งส่วนสำคัญที่ได้จากสัตว์ที่มีฤทธิ์เป็นยามาผสมเข้าด้วยกันนั่นเอง คนที่มีความรู้ในการนำเอายาสมุนไพรเหล่านี้มาใช้ปัว (รักษา) คน เรียกว่า หมอยาพื้นบ้าน

การรักษาด้วยสมุนไพรของชาวอิสานมีวิธีสกัดตัวยาออกมาจากสมุนไพรแบบง่ายๆ คือ การฝนยา เป็นการนำสมุนไพรมาฝนหรือถูกับแผ่นหิน แผ่นเท่าฝ่ามือ เมื่อฝนแล้วก็เอาแผ่นหินนั้นจุ่มน้ำ ตัวยาที่ฝนออกจากละลายในน้ำเป็นน้ำยาที่สกัดออกมา สมุนไพรที่นำมาฝนประกอบด้วยรากไม้ แร่ธาตุหลายชนิด บางทีชาวบ้านเรียกว่า “ยาซุม” ยังมี การต้มยา คือการนำเอาสมุนไพรต่างๆ ไปต้มในน้ำ เพื่อสกัดเอาฤทธิ์ยาออกมาก็ได้เช่นกัน นอกจากนั้นยังมี การพอกยา ด้วยการเอาไปตำผสมน้ำเล็กน้อยนำมาพอกบาดแผล และ การรม ด้วยไอร้อนหรือควันให้สูดดมอีกด้วย

เมื่อพูดถึง หมอยาพื้นบ้าน ในสมัยโบราณก็มีการแบ่งออกไปตามความชำนาญในการรักษาอาการเจ็บป่วย เหมือนกับแพทย์แผนปัจจุบันที่แบ่งตามการดูแลรักษาคนป่วยเป็น อายุรกรรม ศัลยกรรม กุมารแพทย์ ฯลฯ ในส่วนของหมอยาแบบโบราณก็เช่นกัน แบ่งออกได้เป็น 8 ประเภทคือ

🍀​หมอยาฮากไม้ (หมอยารากไม้ หรือสมุนไพร)🍀​

เป็นหมอที่ใช้วิธีการรักษาโรคด้วยสมุนไพร แร่ธาตุ และส่วนต่างๆ ของสัตว์ การกินยาสมุนไพรของชาวอิสานมีวิธีสกัดตัวยาออกมาจากสมุนไพรแบบง่ายๆ คือการฝนยา เป็นการนำสมุนไพรมาฝนหรือถูกับแผ่นหิน แผ่นเท่าฝ่ามือ เมื่อฝนแล้วก็เอาแผ่นหินนั้นจุ่มน้ำ ตัวยาที่ฝนออกจากละลายในน้ำเป็นน้ำยาที่สกัดออกมา สมุนไพรที่นำมาฝนประกอบด้วยรากไม้ แร่ธาตุหลายชนิด บางทีชาวบ้านเรียกว่า “ยาซุม”

🌿 หมอเป่า 🌿
เป็นหมอที่ใช้วิธีการเป่ารักษาโรค โดยส่วนประกอบที่ใช้และพบบ่อยได้แก่ ปูนกินหมาก หมอเป่าบางรายใช้เคี้ยวกระเทียมหรือหมาก หรือใบไม้บางชนิด แล้วเป่าลงไปที่ร่างกายของผู้ป่วย ส่วนมากใช้กับอาการปวดศรีษะ โรคผิวหนัง งูสวัด ถูกหมากัด

🌱 หมอเอ็น หรือ หมอนวด​🌱
เป็นหมอที่ใช้การรักษาโรคโดยวิธีนวด โดยใช้หัวแม่มือและนิ้วชี้สำหรับจับเส้นเอ็นที่เคล็ด ขัด ยอก เรียกอีกชื่อว่าหมอจับเส้น

🙏​หมอพระ🙏​
เป็นพระสงฆ์ทำหน้าที่เป็นหมอรักษาโรคแก่ชาวบ้าน โดยการประพรมน้ำมนต์ การอาบน้ำมนต์ การผูกแขนและให้ระลึกถึง พระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ เป็นต้น หลายท่านเมื่อลาสิกขาออกมาก็เป็นผู้ประพฤติปฏิบัติดีเป็นที่เคารพแก่ชาวบ้าน ที่ให้ความเลื่อมใสศรัทธาและให้ทำการรักษาโรคให้ เรียกว่า หมอธรรม (พ่อธรรม, พ่อฮักษา) คือ ผู้ที่เรียนคาถาอาคมทางพุทธเวทย์และไสยเวทย์ ปฏิบัติตัวอยู่ในคุณธรรมจริยธรรม มีศีลมีธรรม ส่วนใหญ่จะเป็นผู้ชายสูงอายุ หรือเป็นพระภิกษุ สามารถถือข้อคะลำ (ข้อห้าม) ได้อย่างเคร่งครัด เช่น ไม่ผิดลูกเมียคนอื่น ไม่กินรกของโคกระบือ ไม่กินงู ไม่รับประทานอาหารที่เหลือจากผู้อื่น และเป็นคนที่ชาวบ้านให้ความเคารพนับถือ สามารถขจัดปัดเป่าผีร้ายได้ทุกประเภท เช่น ผีปอบ ผีแม่หม้าย ผีกระสือ ฯลฯ เมื่อหายเป็นปกติแล้ว ก็จะมาปงคาย (การถวายเครื่องบูชาค่าครู) ถือเป็นการตอบแทนค่ารักษาแก่หมอธรรม ซึ่งผู้ที่เป็นหมอธรรมจะไม่เรียกค่ารักษาที่เกินกว่ากำหนด เพราะจะถือว่าเป็นการผิดครู อีกประการหนึ่งผู้ที่เป็นหมอธรรมต้องมีจรรยาบรรณของหมอ ต้องรักษาโดยไม่ได้หวังสิ่งตอบแทนใดๆ จากผู้ป่วยอีกด้วย

🌿​หมอยาหม้อ หรือหมสมุนไพร 🌿

เป็นหมอที่มีความชำนาญในการรักษาโรคโดยใช้ยาสมุนไพร หรือยาโบราณหลายอย่างผสมกัน ต้มในหม้อดินแล้วดื่มน้ำยารักษาโรคนั้น

🍁 หมอกระดูก บางแห่งเรียก หมอน้ำมัน🍁

เป็นผู้มีความชำนาญในการรักษาอาการกระดูกหัก โดยใช้น้ำมันงาในการรักษาร่วมด้วย

👶 หมอตำแย👶

เป็นผู้มีความชำนาญในการทำคลอดด้วยวิธีโบราณ หมอตำแยอีสานใช้ไม้ไผ่เหลาบางๆ หรือหอยกีบกี้ (หอยน้ำจืดขนาดเล็ก) มาตัดสายสะดือ หมอตำแยทุกคนไม่เรียกค่าบริการ เพราะเชื่อว่าจำทำให้เป็นผีปอบได้

💉 หมอฉีดยา หรือ หมอเถื่อน💊

เป็นผู้มีความรู้ ชำนาญในการรักษาโรคด้วยวิธีการฉีดยาเข้าเส้นหรือกล้ามเนื้อผู้ป่วย หลายคนเคยเป็นทหารในหน่วยเสนารักษ์ แต่ไม่มีใบประกอบโรคศิลป์ มักเรียกหมอฉีดยาว่า หมอเถื่อน เพราะรักษาอย่างผิดกฎหมาย แต่ก็เป็นที่นิยมของคนส่วนหนึ่ง

🌱 ตำรายาฮากไม้

ขอบคุณ​มาก​คะ​🙏​